Czym jest program FENIKS i jakie cele termomodernizacyjne realizuje w 2025 roku
FENIKS termomodernizacja to największy w UE krajowy program Fundusze Europejskie. Budżet wynosi 29,3 mld EUR, z czego 6,08 mld EUR trafia na energetykę i głęboką termomodernizację. Inwestycja musi obniżyć zapotrzebowanie budynku na energię użytkową do ogrzewania minimum o 40 % i finalnie do ≤ 80 kWh/(m²·rok). Program finansuje całe pakiety: izolację przegród, instalacje OZE, wentylację mechaniczną z rekuperacją, pompy ciepła, fotowoltaikę i systemy zarządzania energią.
Program działa w latach 2021-2027 i jest następcą Infrastruktury i Środowiska. Beneficjenci uzyskują dotację w formie preferencyjnej pożyczki z umorzeniem. Energia spada o 40 % już po pierwszym sezonie grzewczym. Wnioskodawca musi przeprowadzić audyt energetyczny przed rozpoczęciem prac.
W przeciwieństwie do wąskich dotacji na wymianę źródła ciepła, FENIKS finansuje termomodernizację jako całość. Budynek jednorodzinny, wielorodzinny lub obiekt użyteczności publicznej musi osiągnąć 30 % oszczędności energii pierwotnej. Zabytki objęte są niższym progiem 20 %, ale wymagają zgody konserwatora.
Beneficjenci to osoby prywatne, spółdzielnie mieszkaniowe, samorządy i przedsiębiorstwa. Każdy projekt oceniany jest konkurencyjnie. Wyższe punkty otrzymują inwestycje z audytem energetycznym i pakietem OZE. Termomodernizacja może trwać maksymalnie 36 miesięcy od podpisania umowy.
- Głęboka termomodernizacja obniża rachunki o co najmniej 40 %.
- Zwiększa wartość nieruchomości i komfort mieszkańców.
- Program łączy się z ulgą termomodernizacyjną i Czystym Powietrzem.
- Finansuje zarówno materiały, jak i robociznę z certyfikatem CE.
- Wspiera Polskę w osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r.
- Audyt energetyczny jest obowiązkowy i daje dodatkowe punkty.
| Segment | Alokacja EUR | Przykładowe działania |
|---|---|---|
| Domy jednorodzinne | 1 200 mln | Ocieplenie, pompa ciepła, fotowoltaika |
| Budynki wielorodzinne | 800 mln | Remont elewacji, wymiana stolarki, OZE |
| Obiekty publiczne | 600 mln | Szkoły, szpitale, termomodernizacja dachu |
| Przedsiębiorstwa | 700 mln | Modernizacja linii technologicznych, OZE |
| Infrastruktura OZE | 900 mln | Magazyny energii, sieci ciepłownicze |
Wysokość alokacji waloryzowana jest w zależności od stopnia zaszyczenia projektu i lokalnego zapotrzebowania na energię.
„FENIKS to największy program krajowy w UE – ma szansę przyspieszyć zieloną transformację budynków.” – Paweł Kryczkowski
Harmonogram naborów FENIKS 2025 i kryteria wyboru projektów termomodernizacyjnych
Harmonogram naborów FENIKS 2025 dzieli się na dwa główne okna. Nabór dla przedsiębiorstw trwa od 28 listopada 2025 do 27 lutego 2026. Nabór dla jednostek samorządu terytorialnego kończy się 30 kwietnia 2025. Wnioskodawca składa wniosek wyłącznie przez Generator Wniosków o Dofinansowanie z podpisem zaufanym ePUAP.
Kryteria merytoryczne są proste: projekt musi osiągnąć 30 % oszczędności energii pierwotnej w budynkach lub 10 % w procesach technologicznych. Wnioskodawca powinien dołączyć audyt energetyczny wykonany przez osobę wpisaną do rejestru GIOŚ. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje odrzucenie wniosku.
Kryteria techniczne premiują wyższe oszczędności, niższą emisyjność CO₂, udział OZE oraz wsparcie dla osób w ubóstwie energetycznym. Każdy projekt oceniany jest punktowo. Im więcej energii zaoszczędzisz, tym większe masz szanse na dofinansowanie. Energia spada o 10 % już po modernizacji instalacji.
Wnioskodawca powinien przygotować 15 % wkładu własnego lub 5 % w formule project finance. Wniosek musi zawierać deklarację ograniczenia emisji CO₂ oraz harmonogram rzeczowo-finansowy. Termin składania wniosków jest ściśle przestrzegany – decyduje data wysłania na ePUAP.
- Kryteria wyboru premiują projekty z audytem energetycznym i pakietem OZE.
- Zabezpiecz 15 % wkładu własnego – jest to warunek konieczny.
- Skonsultuj projekt z lokalnym WFOŚiGW – otrzymasz wzory dokumentów.
- Zamów materiały budowlane z certyfikatem CE – tylko one kwalifikują się do refundacji.
- Dołącz zdjęcia przed i po modernizacji – zwiększają wiarygodność.
| Kryterium | Punktacja | Próg |
|---|---|---|
| Oszczędność energii | 0-40 pkt | 30 % (obowiązkowe) |
| Redukcja CO₂ | 0-20 pkt | -20 % emisji |
| Udział OZE | 0-15 pkt | min. 30 % pokrycia |
| Wsparcie społeczne | 0-15 pkt | ubóstwo energetyczne |
| Audyt energetyczny | 0-10 pkt | osoba z rejestru GIOŚ |
Dane weryfikowane są przez inspektorów NFOŚiGW na podstawie świadectwa charakterystyki energetycznej przed i po modernizacji.
Czy mogę złożyć wniosek papierowy?
Nie – wyłącznie elektronicznie przez GWD z kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym ePUAP.
Co się stanie, jeśli nie osiągnę dokładnie 30 % oszczędności?
Projekt otrzyma 0 punktów w kryterium „oszczędność energii” i nie zakwalifikuje się do dofinansowania – próg jest obligatoryjny.
Koszty kwalifikowane i forma finansowania termomodernizacji w FENIKS – pożyczka z umorzeniem czy dotacja?
Koszty kwalifikowane FENIKS obejmują wszystkie wydatki związane z głęboką termomodernizacją. Program nie oferuje dotacji, lecz preferencyjną pożyczkę z umorzeniem IF FS. Pożyczka pokrywa 85-100 % kosztów kwalifikowanych. Umorzenie następuje po wykazaniu 30 % oszczędności energii.
Pożyczka IF FS rozliczana jest w trzech etapach: wypłata środków, realizacja inwestycji, weryfikacja efektów. Po pozytywnej weryfikacji część kapitału ulega umorzeniu. Wnioskodawca może otrzymać nawet 100 % refundacji, jeśli osiągnie 50 % oszczędności energii. Kocioł na węgiel jest wyłączony z dofinansowania.
Koszty dopuszczalne obejmują: izolację przegród, wymianę stolarki, pompy ciepła, kolektory słoneczne, wentylację z rekuperacją, oświetlenie LED oraz systemy zarządzania energią. Wyłączone są indywidualne kotły na paliwa kopalne, telewizory, meble i wyposażenie biurowe. Materiały muszą posiadać certyfikat CE.
Przykład obliczenia umorzenia: dom 150 m², koszt termomodernizacji 192 000 zł, refundacja 90 % = 172 800 zł. Po wykazaniu 30 % oszczędności energii umorzenie wynosi 30 % pożyczki, czyli 51 840 zł. Przy 50 % oszczędności umorzenie wzrasta do 100 %.
- Izolacja przegród – styropian, wełna mineralna, pianka PUR.
- Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej z certyfikatem.
- Pompa ciepła powietrze-woda lub gruntowa.
- Kolektory słoneczne i fotowoltaika.
- Wentylacja mechaniczna z rekuperacją.
- Systemy zarządzania energią i oświetlenie LED.
- Zakup urządzeń do produkcji biometanu.
| Kategoria | Koszt brutto | Refundacja 90 % |
|---|---|---|
| Ocieplenie ścian 150 m² | 45 000 zł | 40 500 zł |
| Stolarka PCV | 28 000 zł | 25 200 zł |
| Pompa ciepła 12 kW | 52 000 zł | 46 800 zł |
| Fotowoltaika 10 kW | 42 000 zł | 37 800 zł |
| Wentylacja z rekuperacją | 25 000 zł | 22 500 zł |
W regionach o podwyższonym poziomie cen materiałów dopuszczalna jest waloryzacja kosztów do 15 % powyżej średniej krajowej.
„Umorzenie jest uzależnione od rzeczywistych oszczędności – im więcej energii zaoszczędzisz, tym więcej środków otrzymasz bezzwrotnie.” – Paweł Kryczkowski
Czy mogę łączyć FENIKS z ulgą termomodernizacyjną?
Tak, ale na te same faktury nie można otrzymać dwóch form wsparcia – rozlicz je na różne elementy inwestycji.
Co się stanie, jeśli nie osiągnę 30 % oszczędności?
Część pożyczki staje się zwrotna – musisz zwrócić proporcjonalną kwotę bez umorzenia.
